Website đang trong quá trình vận hành thử nghiệm, mọi góp ý xin liên hệ qua email contact@vjmb.vn!
SỨC KHỎE CỦA BẠN, SỨ MỆNH CỦA CHÚNG TÔI 

Phương pháp phòng ngừa ung thư 3: Tránh các tia tử ngoại mạnh

Biên soạn: Ban biên tập VJMB 16/01/2018

Tia tử ngoại là một trong những nguy cơ gây ung thư nguy hiểm tồn tại quanh chúng ta hàng ngày. Ở mức độ phù hợp, các tia này sẽ giúp tổng hợp vitamin D trên da. Nhưng nếu vượt quá giới hạn cần thiết, chúng sẽ làm tổn thương các tế bào da và gây ung thư.


Tia tử ngoại có khả năng gây ung thư

Tia tử ngoại (tia cực tím) là một trong những nguy cơ gây ung thư được xếp ngang hàng với tia bức xạ. Ở một mức độ phù hợp, tia cực tím sẽ giúp cơ thể tổng hợp vitamin D trên da. Nhưng nếu vượt quá giới hạn cần thiết, nó sẽ làm tổn thương các tế bào da và gây ra ung thư. 

Vì là người da vàng nên nguy cơ ung thư da của người Nhật tương đối thấp. Nhưng trong những năm gần đây, cùng với sự già hóa dân số, số người mắc bệnh đang có xu hướng tăng cao. Bởi ung thư là hệ quả của việc phơi nhiễm tia cực tím trong một thời gian rất dài, vậy nên càng về già thì nguy cơ phát bệnh càng cao hơn. 

Ở bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu những thông tin hữu ích về tia cực tím và việc phòng ngừa nguy cơ ung thư gây ra bởi tia cực tím (ví dụ như lượng tia cực tím ở mức độ nào sẽ an toàn, cháy nắng có phải là việc có hại hay không, biện pháp hiệu quả để phòng tránh tia tử ngoại... )

Tại sao tia cực tím có khả năng gây ung thư?


Tia cực tím có khả năng gây ung thư 

Tia cực tím là một loại sóng điện từ giống như tia bức xạ. Tuy nhiên, vì năng lượng thấp hơn tia bức xạ và có bước sóng dài nên nó không thể đi xuyên qua cơ thể. Vì vậy phạm vi và mức độ ảnh hưởng của nó chỉ dừng ở bề mặt da.

 Tùy thuộc vào độ dài của bước sóng mà tia cực tím được phân thành ba loại, trong đó có UVA và UVB là hai loại tia tác động đến da. 

Mặc dù lượng tia UVB chiếu xuống mặt đất chưa đến 10%, nhưng do có bước sóng ngắn nên nó có khả năng xâm nhập sâu vào da. Đây là nguyên nhân chính gây cháy nắng, nứt da, tạo nếp nhăn… Hơn nữa, vì UVB được hấp thụ trực tiếp bởi DNA trong nhân tế bào, nên nó dễ gây tổn hại DNA và trở thành nguyên nhân gây ung thư da.

Bên cạnh UVB, tia UVA cũng là một tác nhân gây phát sinh ung thư do nó có khả năng kích thích oxy hoạt tính mạnh mẽ. Vì vậy, việc tiếp xúc với tia cực tím quá nhiều sẽ làm tăng nguy cơ ung thư da.

Ngoài ra, các tia cực tím cũng gây ảnh hưởng không tốt cho mắt. Khi liên tục phải tiếp xúc với tia cực tím, chúng ta dễ mắc các bệnh về mắt như đục thủy tinh thể, viêm giác mạc, thoái hóa điểm vàng… Vậy nên việc chăm sóc mắt tránh các tia cực tím bằng cách đeo kính râm cũng cần được chú ý.

Những người da trắng dễ bị ảnh hưởng bởi tia cực tím hơn

Về cơ bản, những người da trắng và có ít sắc tố melanin thường dễ hấp thụ những độc hại của tia UV hơn. Sắc tố melanin có chức năng bảo vệ da khỏi tia cực tím. Do đó, người da đen và da vàng có ít nguy cơ mắc ung thư da hơn so với người da trắng. Đặc biệt, những người sống ở Úc và New Zealand (nơi mà tầng ozone đang bị phá hủy nghiêm trọng) là khu vực có tỉ lệ ung thư da cao nhất thế giới. 

Vì vậy, những người có lượng melanin ít cần hết sức chú ý. Những người có da không chuyển màu đen dù bị cháy nắng hay mặt dễ bị đỏ rực khi cháy nắng chính là những bằng chứng rõ nhất về những người có ít sắc tố melanin. Do đó, nguy cơ ung thư da của các đối tượng này cũng cao hơn so với người bình thường.

Nên hạn chế tiếp xúc lâu với ánh nắng, ngay cả ánh sáng nhân tạo sử dụng để “nhuộm da”

 Ung thư da dễ phát sinh ở những người tiếp xúc với tia cực tím trong một thời gian dài và thường mắc phải khi về già. Tia cực tím có trong cả ánh sáng tự nhiên và ánh sáng mặt trời nhân tạo, do vậy, những người thường xuyên đi nhuộm da nâu cũng có nguy cơ mắc ung thư da cao.

Mặc dù, ngày nay da nâu không còn là “mốt” như trước nữa, nhưng không ít người vẫn đang thực hiện phương pháp nhuộm da này vì muốn có một làn da ngăm khỏe khoắn. 

Nhiều trung tâm thẩm mĩ và các salon khẳng định: "Chúng tôi sử dụng tia UVA thay vì UVB nên sẽ ít gây tổn hại cho da hơn". Nhưng thực tế, khi bị đen đi là lúc làn da chúng ta đã bị tổn thương, nên không thể khẳng định rằng phương pháp thẩm mĩ này an toàn.

Ngoài ra, mặc dù gây ra ít tổn thương da hơn so với tia UVB, nhưng vì có khả năng kích thích oxy hóa các tế bào da mạnh nên UVA cũng là một trong những nguyên nhân chính gây ra ung thư da.

Do đó, xét về nguy cơ ung thư da trong tương lai, lời khuyên đưa ra là chúng ta nên hạn chế hoặc không nên nhuộm da nâu. Tất nhiên, việc phải cẩn thận với ánh sáng tự nhiên vẫn vô cùng cần thiết, đặc biệt đối với những người phải tiếp xúc với ánh nắng trong thời gian dài như nông dân hay những người thích đi chơi ngoài trời...

Cần lưu ý rằng, khi ở biển, da chúng ta không chỉ hấp thụ tia cực tím chiếu từ mặt trời xuống mà còn cả tia cực tím được phản chiếu trên mặt nước. Vì vậy những người yêu thích các môn thể thao trên biển có nguy cơ mắc ung thư da cao hơn.

Các biện pháp phòng tránh khỏi tác hại của tia tử ngoại

Sử dụng mũ hoặc áo tay dài và sử dụng kem chống nắng là hai biện pháp cơ bản giúp chống lại tia cực tím.

1. Sử dụng mũ hoặc áo tay dài

Hãy giảm thiểu diện tích da tiếp xúc với ánh sáng mặt trời càng nhiều càng tốt bằng cách sử dụng các trang phục như mũ rộng vành, khẩu trang chống nắng, quần áo dài...

Hiện nay ở Nhật Bản, có rất nhiều sản phẩm ưu tiên tiêu chí chống tia cực tím được bán như găng tay và áo cardigan có khả năng chống tia UV... Chúng ta nên sử dụng các sản phẩm như vậy, nhất là khi phải ra ngoài trong một thời gian dài.

2. Dùng kem chống nắng

Hãy thoa kem chống nắng cẩn thận lên vùng da ở các bộ phận hở ra ngoài quần áo như mặt, cổ, chân tay... để giảm tối đa phạm vi ảnh hưởng của tia cực tím.

Tuy nhiên, để chọn được kem chống nắng phù hợp với bản thân, ngoài việc lựa chọn giữa 2 loại là kem chống nắng hóa học và kem chống nắng vật lý, chúng ta còn phải để ý tới các chỉ số SPF và PA của sản phẩm đó. 

Trước tiên, hãy cùng tìm hiểu ưu điểm và khuyết điểm của 2 loại kem chống nắng này. 


Ưu điểm và khuyết điểm của kem chống nắng vật lý và kem chống nắng hóa học

Như đã đề cập ở trên, cả hai loại kem chống nắng đều có những lợi thế và hạn chế nhất định. 

Nhìn chung, kem chống nắng vật lý dành cho đối tượng da yếu và trẻ em hoặc những người sử dụng trong cuộc sống hằng ngày ở mức độ vừa phải. Còn kem chống nắng hóa học dành cho đối tượng da khỏe, thường xuyên đi ra ngoài, hoặc trong các tình huống cần chống nắng và lâu trôi. Chúng ta nên đọc kỹ và lựa chọn kem chống nắng phù hợp. 

Điều tiếp theo cần chú ý khi lựa chọn kem chống nắng đến những chỉ số "SPF" và "PA" được mô tả trên kem chống nắng. Đây lần lượt là chỉ số thể hiện mức độ hiệu quả khóa tia UVB và tia UVA. Chỉ số càng cao thì độ hiệu quả càng cao. 


Các chỉ số của kem chống nắng cần phú hợp với mục đích sử dụng

Thông thường, chúng ta có thể tìm mua các sản phẩm có chỉ số cao như SPF 50 một cách dễ dàng. Nhưng nếu không hoạt động ngoài trời tại nơi có nhiều tia cực tím, chúng ta không cần sử dụng đến các sản phẩm có chỉ số cao như vậy. Việc sử dụng kem chống nắng phù hợp với thời gian và địa điểm chúng ta hoạt động sẽ giúp giảm bớt gánh nặng trên da. 

Bên cạnh đó, chúng ta không nên thoa kem chống nắng quá mỏng vì SPF là chỉ số thể hiện mức độ hiệu quả khi thoa. Trung bình chúng ta nên sử dụng "2mg kem chống nắng trên 1cm2 da", nếu lượng kem chống nắng thoa lên là không đủ thì hiệu quả sẽ không thể đạt như mong đợi.

Đồng thời, bất kể sử dụng loại kem chống nắng nào, việc thoa kem chống nắng nhiều lần trong ngày cũng là một điều cần thiết. Chỉ số SPF càng thấp, thời gian hiệu quả của kem chống nắng đó càng ngắn. Vì vậy, sau thời gian hoạt động buổi sáng bạn cần phải thoa lại kem (ví dụ thoa lại kem trong giờ ăn trưa).

 

Nguồn tài liệu tham khảo:

1. Dịch vụ Thông tin Ung thư - Trung tâm Nghiên cứu Ung thư Quốc gia (Nhật Bản)

2. Sách "Phòng ngừa ung thư dựa trên các cơ sở khoa học" (Trung tâm Nghiên cứu Ung thư Quốc gia Nhật Bản)

3. Trung tâm Nghiên cứu Sức khỏe và Xã hội - Trung tâm Nghiên cứu Ung thư Quốc gia (Nhật Bản)

4. Các tài liệu tham khảo khác

Tư vấn trực tiếp