Website đang trong quá trình vận hành thử nghiệm, mọi góp ý xin liên hệ qua email contact@vjmb.vn!
SỨC KHỎE CỦA BẠN, SỨ MỆNH CỦA CHÚNG TÔI 

Phương pháp phòng ngừa ung thư 1: Tránh các tác nhân gây ung thư

Biên soạn: Ban biên tập VJMB 16/01/2018

Xung quanh chúng ta luôn tồn tại rất nhiều tác nhân gây ung thư: khói bụi từ công trường, khí thải từ xe ô tô, dược phẩm hóa học, chất phụ gia thực phẩm… hay tiêu biểu nhất là các chất hóa học độc hại có trong thuốc lá.


Tế bào ung thư phát sinh 

Tác nhân gây ung thư - đúng như tên gọi của nó - là các chất kích thích sự phát triển của tế bào ung thư. Chúng còn có tên gọi khác là “tumor initiator”.

Xung quanh chúng ta hàng ngày tồn tại rất nhiều chất gây ung thư: khói bụi từ công trường, khí thải của xe ô tô, dược phẩm hóa học, chất phụ gia thực phẩm… hay tiêu biểu nhất là các chất hóa học độc hại có trong thuốc lá. 

Trong thời đại phát triển ngày nay, chúng ta gần như không thể nào tránh được hoàn toàn các tác nhân này. Song, nếu chú ý thì việc hạn chế tiếp xúc với các chất độc hại này là hoàn toàn có thể. Để thực hiện được điều đó, trước tiên chúng ta cần quan sát lại xung quanh mình và xác định đâu là những tác nhân nguy hiểm có thể dẫn đến ung thư.

Thế nào là “chất gây ung thư”?


 Chất gây ung thư

“Chất gây ung thư” là cụm từ dùng để chỉ các chất hóa học gây biến đổi tế bào bình thường thành tế bào ung thư. Các chất gây ung thư xâm nhập vào tế bào và trôi dạt trong nhân tế bào. Khi tế bào phân chia, các chất gây ung thư này làm biến đổi các thông tin di truyền bình thường khiến những tế bào được sinh ra mang thông tin bị đột biến.

Dựa theo mức độ nguy cơ gây phát sinh ung thư, Viện nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã phân loại các chất tác nhân đó thành nhiều nhóm và tiến hành đánh giá chúng.

Nhóm có nguy cơ gây ung thư cao nhất là nhóm 1. Nhóm 1 bao gồm nhiều chất hóa học, trong đó có thể kể đến một vài cái tên tiêu biểu như asbestos, benzene, cadmium, formaldehyde… Ví dụ, asbestos đã từng được sử dụng làm vật liệu xây dựng, đệm phanh ô tô… trong một thời gian dài. Nhưng kể từ sau khi chất này được xác định có tính gây ung thư ở cả trong và ngoài nước, nó đã bị quản lý nghiêm ngặt ở nhiều quốc gia, trong đó có Nhật Bản. 

Từ đó có thể thấy rằng: cho tới khi được khoa học xác minh thì hiện tại, chúng ta vẫn đang ngày ngày sử dụng các chất gây ung thư mà không hề hay biết. 

Chính vì vậy, mỗi người chúng ta cần nâng cao nhận thức, đồng thời phải chú ý chọn lọc, loại bỏ những tác nhân ung thư xung quanh mình.

Thuốc lá – tác nhân gây ung thư nguy hiểm nhất 

Quy trình phát sinh ung thư do thuốc lá

Để phòng ngừa tối đa các tác nhân gây ung thư, điều đầu tiên chúng ta nên làm là không hút thuốc lá. Mặc dù trong thuốc lá có chứa đến hàng chục loại chất nghi ngờ gây ung thư, nhưng đến hiện tại, những quy chế về quản lý thuốc lá trên thị trường vẫn còn rất lỏng lẻo.

Nổi tiếng nhất trong số các chất gây ung thư có trong thuốc lá là Benzopyrene. Chất này được phân loại vào nhóm 2 theo thang đánh giá nguy cơ gây ung thư của IARC. Ngoài ra, trong thuốc lá còn chứa một chất gây ung thư tiêu biểu khác là 2-Naphthylamine (được xếp vào nhóm 1).

Khi người hút hít vào khói thuốc, các chất gây ung thư sẽ xâm nhập từ phế quản vào trong tế bào, gây cản trở quá trình phân bào bình thường. Hơn nữa, các chất này còn tiếp tục đi đến các cơ quan thông với phổi và phế quản (như thực quản, họng, thanh quản...), di chuyển đến dạ dày thông qua nước bọt, tiếp xúc với bàng quang nhờ trộn lẫn với nước tiểu… từ đó gây ảnh hưởng xấu tới nhiều cơ quan trong cơ thể.

Thực tế, nhiều cơ quan nghiên cứu trong và ngoài nước Nhật cũng đã công bố về mối liên hệ giữa thuốc lá và nhiều loại ung thư.

Thuốc lá là tác nhân ung thư nguy hiểm vì bên cạnh việc ảnh hưởng trực tiếp đến người hút thuốc, chúng còn gây ảnh hưởng đến những người xunh quanh thông qua dòng khói phụ. Dòng khói chính là dòng khói mà người hút thuốc hít vào qua đầu lọc thuốc lá; dòng khói phụ là dòng khói từ đầu điếu thuốc đang cháy toả vào không khí. Vì vậy, dòng khói phụ có nồng độ chất độc hại cao hơn dòng khói chính.


Tỷ lệ ung thư phổi có thể tránh nếu phòng tránh hút thuốc thụ động
(Nguồn: JPHC Study - Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Xã hội Nhật Bản)

Thuốc lá là một tạp phẩm xa xỉ và không đem lại bất cứ lợi ích nào cho con người, đặc biệt còn dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh ung thư. Bởi vậy bạn cần quyết tâm dừng hút thuốc ngay từ hôm nay để đảm bảo sức khỏe của bản thân và những người xung quanh.

Nguy cơ ung thư ngay cả trong các chất phụ gia thực phẩm

Vì các chất gây ung thư tồn tại ở mọi nơi nên ngay cả những chất phụ gia thực phẩm chúng ta sử dụng hằng ngày cũng không nằm ngoài phạm vi cần xem xét.

Tất nhiên, về mặt lý thuyết, những chất phụ gia này phải được sử dụng dựa trên những tiêu chuẩn an toàn vệ sinh đã được quy định. Song trên thực tế, có thể nói có rất nhiều chất chúng ta không biết chúng có được sử dụng theo đúng quy định hay không. Vì tác dụng hóa học và hoạt động của những chất phụ gia được chế biến thủ công này rất phức tạp, khó hiểu nên chúng ta sẽ cần tới một vài năm để có thể đánh giá chúng một cách chính xác nhất.

Từ trước đến nay đã có rất nhiều những ví dụ thực tế chứng minh về nguy cơ tiềm tàng của các chất phụ gia thực phẩm. Có rất nhiều chất từng được coi là chuẩn quy chế đã bị cấm sử dụng vì được xác nhận có khả năng gây ung thư (ví dụ như thuốc nhuộm màu đỏ được làm từ rễ cây thiên thảo). Trong tương lai, con số này sẽ tiếp tục gia tăng, và có thể trong số đó sẽ có những cái tên quen thuộc mà chúng ta vẫn đang sử dụng hàng ngày. 

Một vấn đề đáng lo ngại khác là liệu các chất phụ gia mà chúng ta đang sử dụng có tuân thủ theo tiêu chuẩn được Nhà nước quy định hay không. Có những quốc gia đã cấm sử dụng các chất phụ gia trong ăn uống nhưng bên cạnh đó vẫn còn nhiều quốc gia cho phép sử dụng chúng bình thường. Ví dụ, các chất tạo màu thực phẩm hiện đã bị cấm tại các quốc gia Bắc Âu nhưng vẫn đang được sử dụng tại Nhật Bản và nhiều quốc gia khác.

Nói cách khác, việc xác định một chất phụ gia có an toàn hay không là điều vô cùng khó khăn. Do đó, để bảo vệ sức khỏe của bản thân, chúng ta nên cố gắng tránh những nguy cơ nhỏ nhất trong phạm vi có thể. Hãy nấu những món ăn sử dụng các nguyên liệu và gia vị từ thiên nhiên để có thể an tâm hơn.

Hãy tránh hoàn toàn các chất gây ung thư không cần thiết

Ngoài ra, xung quanh chúng ta còn rất nhiều tác nhân gây ung thư khác như dược phẩm hóa học, khói bụi từ công trường, khí thải ô tô… 

Để hạn chế các yếu tố này, có rất nhiều phương pháp như: lựa chọn những nơi làm việc ít tiếp xúc với các chất gây ung thư, sống ở những nơi không khí trong lành… Song trên thực tế, những việc này không phải ai cũng có điều kiện để thực hiện. Mặt khác, việc luôn phải lo nghĩ và chú ý xung quanh sẽ khiến bản thân bị stress, gây ảnh hưởng không tốt cho cơ thể. 

Điều quan trọng nhất chúng ta có thể làm là dùng hết khả năng của mình để tránh được các chất gây ung thư không cần thiết. Ví dụ, đối với những người làm việc tại công trường, phòng thí nghiệm... việc phải tiếp xúc với các tác nhân gây ung thư là điều không thể tránh khỏi. Bên cạnh đó, hút thuốc lá không những không đem lại tác dụng gì mà còn gây hại cho người hút, do đó ngừng hút thuốc là điều nên làm. Hay đối với các chất phụ gia trong thực phẩm, nếu chúng ta sử dụng ở mức độ vừa phải và chỉ dùng khi cần thiết, nhưng không nên lạm dụng và sử dụng thường xuyên. Khi có thời gian, ta nên ăn những món ăn nấu bằng các thành phần và gia vị càng tự nhiên càng tốt.

Hãy lưu ý cẩn thận những thứ xung quanh mình để tránh tồn tại và tiếp xúc với các chất gây ung thư không cần thiết. Việc ý thức được điều sẽ quyết định tới tương lai của bạn. 

 

Nguồn tài liệu tham khảo:

1. Dịch vụ Thông tin Ung thư - Trung tâm Nghiên cứu Ung thư Quốc gia (Nhật Bản)

2. Sách "Phòng ngừa ung thư dựa trên các cơ sở khoa học" (Trung tâm Nghiên cứu Ung thư Quốc gia Nhật Bản)

3. Trung tâm Nghiên cứu Sức khỏe và Xã hội - Trung tâm Nghiên cứu Ung thư Quốc gia (Nhật Bản)

4. Các tài liệu tham khảo khác

Tư vấn trực tiếp