Website đang trong quá trình vận hành thử nghiệm, mọi góp ý xin liên hệ qua email contact@vjmb.vn!
SỨC KHỎE CỦA BẠN, SỨ MỆNH CỦA CHÚNG TÔI 

Hướng dẫn dinh dưỡng và vận động cho bệnh nhân ung thư

Biên soạn: Ban biên tập VJMB 12/01/2018

Sau khi tạm kết thúc quá trình điều trị ung thư giai đoạn đầu, nhiều bệnh nhân và gia đình phải đối mặt với câu hỏi nan giải: “Ăn uống và sinh hoạt như thế nào cho hợp lý?”, “Chế độ dinh dưỡng và vận động như thế nào mới thực sự tốt?”

Hiệp hội ung thư Hoa Kỳ đã thành lập Ủy ban chuyên môn và tổ chức nhiều nghiên cứu về việc ăn uống và vận động của các bệnh nhân ung thư. Từ việc phân tích và tổng hợp kết quả của những nghiên cứu mới nhất này, cuốn “Hướng dẫn về dinh dưỡng và vận động để sống khỏe khi mắc ung thư” (quyển 4) đưa ra lời khuyên về vấn đề sinh hoạt của bệnh nhân sau khi tiến hành trị liệu. Những hướng dẫn này được đưa ra nhằm hướng đến đối tượng là những bệnh nhân ung thư tại Mỹ. Tuy nhiên, nhiều điều trong số đó cũng có thể được những bệnh nhân ung thư và người nhà tại Nhật tham khảo.

Tổng hợp một số những hướng dẫn của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ công bố năm 2012

1. Cố gắng đạt và duy trì mức cân nặng khỏe mạnh 

Bạn nên cố gắng điều chỉnh và duy trì cân nặng của mình ở mức cân nặng nằm trong giới hạn khỏe mạnh (không quá gầy hay quá béo)  

Ở bất cứ độ tuổi nào, thừa cân cũng là một điều nên tránh. Đối với những người thừa cân và béo phì, việc giảm cân – dù chỉ một chút – cũng sẽ đem lại lợi ích cho sức khỏe. 

Để có thể duy trì được mức cân nặng khỏe mạnh, bạn cần vận động thường xuyên, đồng thời hạn chế hấp thụ những thực phẩm chứa nhiều calo.

2. Vận động, tập thể dục thường xuyên

Người lớn nên rèn thói quen vận động ít nhất 20-30 phút mỗi ngày (với cường độ tập trung bình) hoặc 10-15 phút mỗi ngày (với cường độ mạnh). 

Trẻ em và thanh thiếu niên mỗi ngày nên vận động, tập thể dục ít nhất 1 giờ và vận động cường độ mạnh ít nhất 3 ngày/ tuần. 

Chúng ta nên giảm bớt các hoạt động không liên quan đến vận động như ngồi, nằm, xem TV, xem phim hoặc máy tính… Dù ít hay nhiều thì việc thường xuyên rèn luyện cũng sẽ đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

3. Xây dựng chế độ ăn uống khỏe mạnh với nhiều rau xanh

- Chỉ ăn một lượng thức ăn vừa đủ để có thể đạt được và duy trì mức cân nặng khỏe mạnh.
- Hạn chế hấp thu các loại thịt chế biến sẵn (thịt lợn hun khói, thịt giăm bông, xúc xích…) và thịt đỏ (thịt bò, thịt lợn...).
- Ăn ít nhất 2,5 phần rau (tương đương 600-700g) và 2,5 phần hoa quả (tương đương 2-3 trái hoa quả tươi) mỗi ngày.
- Lựa chọn ngũ cốc nguyên hạt (gạo lứt, bánh mì đen...) thay cho các sản phẩm ngũ cốc tinh chế (gạo trắng, bánh mỳ trắng...)

Xây dựng chế độ ăn uống nhiều rau xanh là chìa khóa quan trọng giúp cải thiện sức khỏe cho người mắc ung thư

4. Hạn chế uống rượu

Mỗi ngày nữ giới chỉ nên uống khoảng 250ml rượu và nam giới chỉ nên uống khoảng 500ml.

Thực trạng nghiên cứu về bữa ăn của bệnh nhân ung thư

Thực chất, thực đơn ăn uống của bệnh nhân ung thư rất đơn giản, không yêu cầu phương pháp ăn uống đặc biệt hay chất bổ sung, thực phẩm dinh dưỡng…

Mặt khác, hiện nay có rất nhiều quảng cáo về các thực phẩm chức năng có tác dụng “chữa trị ung thư”. Vậy tại sao hướng dẫn dinh dưỡng này lại nói rằng ung thư không cần tới những thực phẩm “thần kỳ” hay những phương pháp ăn uống đặc biệt? Dưới đây là một số lý do lý giải cho sự khác biệt này: 

Các phương pháp ăn uống đặc biệt, các thực phẩm bổ sung hay thực phẩm dinh dưỡng dành cho bệnh nhân ung thư đã phổ biến từ rất lâu trước đây. Tuy nhiên, chỉ tới cuối những năm 2000 và tới gần đây thì người ta mới thực hiện những nghiên cứu khoa học cơ bản về các phương pháp này và công bố một số kết quả nhất định. Hiện tại, vẫn chưa có phương pháp ăn uống đặc biệt, thực phẩm bổ sung hay thực phẩm dinh dưỡng nào được khoa học chứng minh đầy đủ có khả năng giảm bớt tỷ lệ tái phát bệnh và cải thiện tỷ lệ sống sót sau ung thư. 

Những nghiên cứu tiên tiến nhất về các phương pháp dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư đưa ra giả định cho rằng “chế độ ăn uống ít chất béo giúp làm giảm nguy cơ tái phát ung thư vú giai đoạn đầu”. Người ta đã thực hiện hai thí nghiệm lâm sàng quy mô lớn tại Mỹ, và kết quả của hai cuộc thí nghiệm này cũng đã được công bố.

* Một nghiên cứu trong số đó cho thấy chế độ ăn uống ít chất béo có thể giúp làm giảm nguy cơ tái phát ung thư (theo Chlebowski R. T. et al.; J Natl. Cancer. Inst. 2006; 98(24): 1767-76). Nghiên cứu này được gọi là “Thí nghiệm WINS” – đặt tên bằng cách lấy các chữ đầu của cụm từ “Women’s Intervention Nutrition Study”. Cụ thể, nghiên cứu đã chia ngẫu nhiên 2.437 bệnh nhân ung thư vú giai đoạn đầu sau phẫu thuật thành hai nhóm: nhóm phương pháp ăn uống (áp dụng chế độ ăn ít chất béo nhằm giảm lượng chất béo xuống chưa đầy 15% tổng lượng Calo) và nhóm so sánh (nhóm ăn uống thông thường). Sau đó khoảng thời gian theo dõi trung bình 5 năm, nghiên cứu đã thu được kết quả cho thấy tỷ lệ tái phát ung thư vú ở nhóm phương pháp ăn uống (9,8%) thấp hơn so với nhóm so sánh (12,4%), nguy cơ tái phát ở nhóm phương pháp ăn uống đã giảm 24%.

* Tuy nhiên, một nghiên cứu khác lại chỉ ra: chế độ ăn ít chất béo không có tác dụng làm giảm nguy cơ tái phát ung thư (theo Pierce J. P. et al .; JAMA 2007; 298 (3): 289-98.). Nghiên cứu này được gọi là “Thí nghiệm WHEL” – đặt tên bằng cách lấy các chữ cái đầu của cụm từ “Women's Healthy Eating and Living Randomized Trial”. Cụ thể, nghiên cứu đã chia ngẫu nhiên 3088 bệnh nhân ung thư vú giai đoạn đầu sau phẫu thuật thành hai nhóm: nhóm phương pháp ăn uống (tăng lượng rau xanh, hoa quả, các chất xơ tiêu hóa và đồng thời giảm lượng chất béo xuống chưa đầy 15% tổng lượng Calo) và nhóm so sánh (nhóm ăn uống thông thường). Sau khoảng thời gian theo dõi trung bình là 7,3 năm. Kết quả cho thấy không có sự chênh lệch về tỷ lệ tái phát ung thư vú của nhóm phương pháp ăn uống (16,7%) và nhóm so sánh (16,9%).

Vì kết quả của hai cuộc thí nghiệm lâm sàng không thống nhất nên ở thời điểm hiện tại, mặc dù đầy hứa hẹn nhưng giả thuyết cho rằng “chế độ ăn ít chất béo giúp giảm nguy cơ tái phát ung thư vú giai đoạn đầu” vẫn chưa được khoa học chứng minh đầy đủ.

Mặc dù rất nhiều người vẫn có quan niệm về “tác dụng của chế độ ăn uống ít chất béo ở bệnh nhân ung thư vú giai đoạn đầu; song đến nay, vẫn chưa có nghiên cứu cụ thể nào về phương pháp ăn uống đặc biệt, thực phẩm bổ sung hay thực phẩm dinh dưỡng dành cho bệnh nhân ung thư. Chính vì thế, trong những hướng dẫn của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, các phương pháp đó vẫn chưa được giới thiệu và khuyến nghị thay thế cho thói quen sinh hoạt đơn giản như “các bữa ăn nhiều rau củ, hoa quả, ngũ cốc nguyên hạt”.

Cách sử dụng hướng dẫn

Nhiều bệnh nhân sau khi tham khảo những hướng dẫn này đã thay đổi thói quen sinh hoạt của mình và áp dụng những lời khuyên đó nhiều nhất có thể. Những nội dung hướng dẫn này không chỉ hữu ích trong lĩnh vực ung thư mà còn có tác dụng đối với việc phòng ngừa các bệnh về tim, tai biến mạch máu não, bệnh bài tiết…

Mặt khác, đối với các nội dung mà hướng dẫn không đề cập đến, người bệnh nên cân nhắc cẩn thận khi sử dụng các phương pháp ăn uống yêu cầu những hạn chế một cách cực đoan, các thực phẩm bổ sung, thực phẩm bổ dưỡng đắt tiền.

Trên đây là phần giới thiệu về những hướng dẫn của Hiệp hội ung thư Hoa Kỳ và giải thích về hiện trạng nghiên cứu hiện nay. Trong thời điểm có quá nhiều thông tin khiến bệnh nhân và người nhà băn khoăn không biết nên chú ý điều gì và thực hiện chế độ ăn uống, sinh hoạt như thế nào, đây chính là những thông tin hữu ích mà mọi người không nên bỏ qua.  

Tư vấn trực tiếp