Website đang trong quá trình vận hành thử nghiệm, mọi góp ý xin liên hệ qua email contact@vjmb.vn!
SỨC KHỎE CỦA BẠN, SỨ MỆNH CỦA CHÚNG TÔI 

Dinh dưỡng qua ống thông và dinh dưỡng qua tĩnh mạch trung tâm (phần 1)

Biên soạn: Ban biên tập VJMB 12/01/2018

Liệu pháp dinh dưỡng bằng ống thông được sử dụng cho những bệnh nhân không thể ăn qua miệng hoặc ăn uống không đầy đủ dưỡng chất. 

1. Phương pháp dinh dưỡng bằng ống thông

1.1 Phương pháp dinh dưỡng bằng ống thông là gì?

Phương pháp dinh dưỡng bằng ống thông

Đối với những bệnh nhân không thể ăn qua miệng hoặc ăn uống không đầy đủ dưỡng chất, bác sĩ có thể sử dụng liệu pháp dinh dưỡng bằng ống thông. Đây là phương pháp duy trì và cải thiện tình trạng dinh dưỡng bằng cách đặt ống sonde vào đường tiêu hóa của người bệnh, sau đó đưa thuốc dinh dưỡng vào. Phương pháp này có tác dụng giúp cung cấp dinh dưỡng tự nhiên bởi các chất sẽ được truyền đi theo đường tiêu hóa; mặt khác phương pháp này cũng có nhiều ưu điểm như độ an toàn cao hơn, chi phí rẻ hơn so với phương pháp cung cấp dinh dưỡng thông qua truyền dịch từ tĩnh mạch. 

Phương pháp dinh dưỡng bằng ống thông được phân loại dựa theo con đường đưa ống vào trong cơ thể, bao gồm: phương pháp dinh dưỡng bằng đặt ống sonde dạ dày qua đường mũi, phương pháp dinh dưỡng mở thông dạ dày và phương pháp mở thông ruột. 

Ở phương pháp đầu tiên, bác sĩ sẽ đưa ống vào dạ dày thông qua qua mũi, sau đó đưa thuốc dinh dưỡng vào. Với hai phương pháp còn lại, người ta sẽ tiến hành phẫu thuật nội soi để đặt ống thông niệu đạo giữa thành ruột và thành dạ dày, sau đó đưa thuốc dinh dưỡng trực tiếp vào dạ dày và ruột thông qua con đường này. 

Sau khi phẫu thuật khoang miệng hoặc họng, bệnh nhân sẽ phải sử dụng ống dinh dưỡng trong một thời gian nhất định để vết phẫu thuật lành lại. Trong trường hợp này, người ta thường sẽ sử dụng ống thông dạ dày qua đường mũi. Ngoài ra, nếu gặp khó khăn trong việc ăn uống bằng đường miệng thì bệnh nhân có thể luyện tập phương pháp dinh dưỡng qua ống bằng cách chèn một ống dinh dưỡng qua đường mũi trong suốt thời gian nằm viện, sau đó tới khi xuất viện thì có thể thực hiện phương pháp cho ăn qua ống thông tại nhà.

1.2 Phương pháp lắp đặt, đưa ống dinh dưỡng vào trong cơ thể

 a. Trường hợp sonde dạ dày qua đường mũi

Bác sĩ hoặc y tá sẽ tiến hành đặt sonde dạ dày qua đường mũi ngay khi bệnh nhân vừa phẫu thuật xong hoặc trong trường hợp xảy ra hiện tượng co thắt. Thứ tự tiến hành lắp đặt sonde dạ dày như sau: 

1. Bác sĩ sẽ giải thích cụ thể về tính cấp bách, cách tiến hành, thời gian cần thiết của phương pháp này, và bắt đầu thực hiện sau khi nhận được sự đồng ý của bệnh nhân.

2. Người ta bắt đầu đưa một ống dài khoảng 45-55cm vào từ mũi, qua họng, qua thực quản đến dạ dày.

3. Khi tiến hành lắp đặt ống dinh dưỡng, phần nửa trên cơ thể bệnh nhân đặt ở tư thế hướng lên trên 45 độ hoặc ngồi quay mặt về phía bác sĩ. Sau đó bác sĩ sẽ kéo cằm bệnh nhân hướng lên trên (giúp việc đưa ống dẫn vào đoạn hầu mũi trở nên dễ hơn) và tiến hành đưa ống dẫn vào mà không cần tới bất cứ máy móc nào.

4. Sau khi bác sĩ đã đưa ống dẫn vào mũi, bệnh nhân được yêu cầu nuốt nước bọt để ống dẫn tự động theo đó đi vào trong họng. 

5. Để kiểm tra xem ống dinh dưỡng đã được đưa chính xác vào đường tiêu hóa hay chưa, bác sĩ sẽ sử dụng 3 phương pháp:

* Xác nhận ống không bị cuộn xoắn trong khoang miệng.

* Phương pháp nghe khám (bơm không khí bằng ống tiêm từ ống dinh dưỡng đã được lắp đặt, sau đó sử dụng ống nghe để kiểm tra xem có âm thanh của không khí ở trong dạ dày hay không).

* Hút các chất trong dạ dày.

6. Sau khi xác nhận ống dinh dưỡng đã được đưa đến dạ dày, người ta sẽ dùng băng để cố định ống thông vào cánh mũi. Vì nếu ống dinh dưỡng bị rời ra trong quá trình tiêm thuốc dinh dưỡng, bệnh nhân có thể bị sặc phổi (aspiration pneumonitis).

b. Trường hợp mở thông dạ dày (mở thông ruột)

 Bác sĩ sẽ gây mê bệnh nhân tại chỗ, sau đó tiến hành phẫu thuật lắp đặt bằng cách sử dụng đèn nội soi. Có một vài phương pháp lắp đặt khác nhau, nhưng ở đây, chúng tôi chỉ giới thiệu phương pháp mô đẩy “Push method”.

 1. Xác nhận vị trí lắp đặt bằng đèn nội soi.

 2. Chọc kim và thông qua nó để đưa dây dẫn vào trong dạ dày.

 3. Bọc phần ống dẫn bên ngoài miệng và đưa ống thông vào từ miệng.

 4. Kéo phần đầu ống thông ở ngoài bụng và đưa phần đầu tròn vào trong dạ dày.

 5. Kiểm tra xem ống thông đã đặt ở vị trí thích hợp hay chưa bằng đèn nội soi.

Có hai cách cố định ống thông: cố định trong mũi và cố định ngoài cơ thể. Với hình thức cố định trong mũi, người ta lại chia thành hai loại: loại dùng bóng cố định và loại dùng vật cản. Hình thức cố định ngoài cơ thể cũng được chia tiếp thành hai loại: loại nút thắt cố định và loại ống dẫn cố định. Tổng hợp lại, có tất cả 4 cách cố định ống. Tùy theo tình trạng của từng bệnh nhân mà người ta sẽ sử dụng các cách khác nhau.

1.3 Phương pháp đưa thuốc dinh dưỡng vào cơ thể

1. Vì loại thuốc và liều lượng thuốc dinh dưỡng cần cho một ngày sẽ khác nhau tùy theo từng bệnh nhân, nên trước khi tiến hành tiêm thuốc dinh dưỡng, cần phải xác nhận lại tên bệnh nhân, loại thuốc dinh dưỡng, liều lượng, tốc độ truyền theo đúng chỉ thị của bác sĩ.

 2. Nếu nhiệt độ của thuốc dinh dưỡng cao hơn nhiệt độ cơ thể, bệnh nhân có thể bị viêm đường tiêu hóa; ngược lại nếu nhiệt độ của thuốc thấp hơn nhiệt độ cơ thể, đường ruột dễ bị kích thích gây nguy cơ mắc các bệnh như căng chướng bụng, đau bụng, tiêu chảy… Nhiệt độ thích hợp để tiêm thuốc cần phải tương ứng với nhiệt độ cơ thể (37℃).

3. Trong trường hợp bệnh nhân bắt đầu được tiêm thuốc dinh dưỡng lần đầu tiên, người ta sẽ cho thêm một ít nước ấm để xác nhận xem có bất thường hay không.

4. Thuốc dinh dưỡng đã được làm ấm sẽ được đưa vào ống bơm và được bơm đầy đến phần đầu ống để đảm bảo không có không khí dư thừa lọt vào trong đường tiêu hóa.

5. Trước khi tiếp tục truyền dinh dưỡng cho bệnh nhân, bác sĩ sẽ điều chỉnh tư thế ngồi của bệnh nhân cho phù hợp. Để tránh bị trào ngược thuốc trong quá trình truyền, bệnh nhân sẽ được xếp ngồi hoặc nửa nằm nửa ngồi. Nếu bệnh nhân muốn vào nhà vệ sinh, nên sử dụng xe để di chuyển bệnh nhân.

6. Để xác nhận xem ống dinh dưỡng có bị đặt nhầm bên ngoài đường tiêu hóa hay không, mỗi lần truyền thuốc, bác sĩ sẽ tiến hành 2 phương pháp: (1) nghe bằng ống nghe và (2) hút dịch dạ dày. Trong trường hợp các phương pháp xác nhận này khó thực hiện tại nhà, ít nhất chúng ta cần phải kiểm tra xem băng dính cố định ống dẫn có rơi ra hay không, sau đó sẽ truyền thuốc một cách từ từ, chậm rãi. Sau khi xác nhận bệnh nhân bình thường và không có hiện tượng buồn nôn thì mới tăng tốc độ truyền dịch đến một mức nhất định.

7. Nối dây dẫn và tiến hành tiêm thuốc dinh dưỡng. Khi tiêm thuốc, cần xác nhận xem bệnh nhân có gặp phải các tác dụng phụ như buồn nôn, nôn mửa, căng chướng bụng, đau bụng… hay không, sau đó phải xác nhận tốc độ truyền. Tốc độ truyền thông thường của một lần là 200 – 400ml trong 60 – 90 phút.

8. Nếu các triệu chứng về bụng như tiêu chảy, căng chướng bụng… vẫn tiếp tục diễn ra, chúng ta cần tiến hành các biện pháp khắc phục theo trình tự: giảm tốc độ truyền > giảm nồng độ thuốc > thay đổi loại thuốc dinh dưỡng.

9. Sau khi truyền thuốc dinh dưỡng, để phòng ngừa tình trạng mất nước và phòng ngừa hiện tượng sinh sôi hay co thắt tế bào trong ống dẫn, cần truyền nước ấm cho bệnh nhân để tránh tình trạng thuốc dinh dưỡng còn sót lại trong ống. 

 Phương pháp truyền thuốc dinh dưỡng khi mở thông dạ dày cũng được thực hiện tương tự. Cụ thể, trước khi truyền thuốc, bác sĩ sẽ tiến hành giải phóng các ống thông PEG. Sau khi xác nhận được dạ dày không bị tắc nghẽn thì mới bắt đầu truyền dịch.

Trong trường hợp mở thông dạ dày và ruột, do thuốc dinh dưỡng và dịch dạ dày còn lưu lại nên da có thể sẽ bị tổn thương (do dịch dạ dày có tính acid). Bởi vậy, chúng ta cần quan sát kỹ và tiến hành chăm sóc da thích hợp.

Tư vấn trực tiếp